Banka Hesabı ve IBAN Kullandırma Suçu ve Cezası

Son dönemde “IBAN kiralama”, “banka hesabını kullandırma” ve “hesap kiralama” şeklinde ifade edilen uygulamalar, özellikle dolandırıcılık soruşturmaları nedeniyle ciddi bir ceza hukuku sorunu haline gelmiştir.

Sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarında kişilere, belirli bir ücret veya komisyon karşılığında banka hesaplarını, IBAN'larını, kartlarını veya elektronik ödeme hesaplarını kullandırmaları teklif edilebilmektedir. Hesabını kullandıran kişi ise çoğu zaman hesabın suçta kullanılacağını bilmediğini ileri sürmektedir.

Burada en önemli nokta şudur:

Türk Ceza Kanunu'nda “IBAN kiralama” adıyla her durumda uygulanan bağımsız bir suç tipi bulunmamaktadır. Hesabın başkasına kullandırılmasının cezai sonucu; hesabın hangi amaçla kullanıldığına, kişinin ne bildiğine, suçun işlenmesine nasıl katkıda bulunduğuna ve somut olayda hangi suçun oluştuğuna göre belirlenir.

IBAN vermek tek başına suç mudur?

Tek başına bir kişiye IBAN numarasını vermek, otomatik olarak dolandırıcılık suçunu oluşturmaz.

Örneğin bir kişinin arkadaşına para göndermesi amacıyla IBAN paylaşılması ile hesabın dolandırıcılık faaliyetinde kullanılacağını bilerek üçüncü kişilere tahsis edilmesi aynı hukuki durumda değildir.

Ceza sorumluluğu değerlendirilirken özellikle şu hususlar önem taşır:

• Hesap hangi amaçla kullandırıldı?

• Hesap sahibinin suçtan haberi var mıydı?

• Hesabı kullanan kişiler kimlerdi?

• Hesaba gelen paralar nereye aktarıldı?

• Hesap sahibi para çekti veya transfer etti mi?

• Komisyon ya da başka bir menfaat elde edildi mi?

• Taraflar arasındaki mesaj ve iletişimlerde ne söylendi?

Dolayısıyla hesabın kişinin adına kayıtlı olması tek başına mahkûmiyet için yeterli değildir; ancak hesabın suçta bilinçli olarak kullanılmasına izin verilmesi halinde ceza sorumluluğu gündeme gelebilir.

Banka hesabını kullandırmak hangi suçlara yol açabilir?

Hesabın kullanım şekline göre başta dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık olmak üzere farklı suçlar gündeme gelebilir.

Özellikle bilişim sistemleri ile banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanıldığı olaylarda TCK m.158 kapsamında nitelikli dolandırıcılık değerlendirmesi yapılabilir.

Hesap, suçtan elde edilen paranın kaynağını gizlemek veya bu paranın finansal sistem içinde dolaştırılması amacıyla kullanılmışsa, somut olayın şartlarına göre suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçu da ayrıca tartışılabilir.

Bu nedenle “hesabımı verdim, başka hiçbir şey yapmadım” şeklindeki açıklama tek başına yeterli olmadığı gibi, kişinin hesabının kullanılmış olması da otomatik olarak suçlu olduğu anlamına gelmez.

2026 yılında önemli değişiklik: TCK m.158/4

31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun ile TCK m.158'e dördüncü fıkra eklenmiştir.

Yeni düzenlemeye göre, dolandırıcılık suçuna iştirakin belirli şartlarda yalnızca banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarının ya da banka, ödeme hizmeti veya kripto varlık hesabının kullanılmasını sağlayan gerekli bilgi ve araçların başkasına verilmesiyle sınırlı kaldığı durumlarda, verilecek ceza yarı oranında indirilebilecektir.

Bu düzenleme kamuoyunda zaman zaman “IBAN kiralama suçu” veya “IBAN düzenlemesi” şeklinde ifade edilse de, IBAN kullandırmayı her durumda bağımsız bir suç haline getirmemiştir.

Ayrıca bu hüküm bir af veya otomatik beraat düzenlemesi değildir. Öncelikle kişinin dolandırıcılık suçuna iştirakinin bulunup bulunmadığı ve iştirakinin kanunda belirtilen sınırlar içinde kalıp kalmadığı değerlendirilmelidir.

“Hesabımı verdim ama dolandırıcılığı bilmiyordum” denirse ne olur?

Uygulamada en önemli sorunlardan biri budur.

Bir kişi internet üzerinden iş veya komisyon teklifi alarak hesabını kullandırmış ve daha sonra hesabına dolandırıcılık mağdurlarından para geldiği ortaya çıkmış olabilir.

Bu durumda soruşturma makamları yalnızca banka hesabının kime ait olduğuna değil; kişinin kastına, hesabı neden verdiğine, para hareketlerine, iletişim kayıtlarına ve suçun işlenmesine yaptığı katkıya bakmalıdır. Böyle bir durumda en kısa zamanda profesyonel hukuki desteğe başvurmanız önerilir.

Örneğin kişinin;

• hesabını komisyon karşılığında kullandırması,

• gelen paraları başka hesaplara aktarması,

• ATM'den çekmesi,

• hesap hareketlerini yönlendirmesi,

• suçun amacını bildiğini gösteren mesajlarının bulunması

ceza sorumluluğu bakımından önem taşıyabilir.

Buna karşılık yalnızca hesabın adına kayıtlı olması veya bir paranın hesaba gelmesi, tek başına dolandırıcılık suçunun işlendiğini göstermeyecektir.

Kart, mobil bankacılık ve kripto hesaplarının kullandırılması

Sorun yalnızca IBAN paylaşılmasıyla sınırlı değildir.

Banka kartının, kart şifresinin, mobil bankacılık bilgilerinin, elektronik para hesabının veya kripto varlık hesabının başkasına kullandırılması da ciddi hukuki riskler doğurabilir.

Özellikle mobil bankacılık bilgilerinin paylaşılması, üçüncü kişiye hesap üzerinde çok daha geniş işlem yapma imkânı verdiğinden, olayın değerlendirilmesinde önemli olabilir.

TCK m.158/4 de banka hesaplarının yanı sıra ödeme hizmeti sağlayıcıları ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesapları da kapsamaktadır.

Hesabıma dolandırıcılık parası geldiyse ne yapmalıyım?

Hesaba şüpheli bir para geldiğinin fark edilmesi halinde paranın başka bir hesaba aktarılması veya çekilmesi, olayın daha karmaşık hale gelmesine yol açabilir.

Bu tür bir durumda hesap hareketlerinin ve ilgili mesajların silinmemesi, bankadan gelen bildirimlerin saklanması ve soruşturma varsa dosyanın hangi suç kapsamında yürütüldüğünün öğrenilmesi önemlidir.

Kişi hakkında ifade işlemi başlatılmışsa, olayın özelliklerine göre ceza hukuku alanında uzman bir avukattan hukuki destek alınması uygun olacaktır.

Banka hesabı nedeniyle soruşturma açılan kişi neye dikkat etmeli?

Böyle bir soruşturmada yalnızca “hesabı ben kullandırmadım” veya “ne olduğunu bilmiyordum” demek yerine, hesabın nasıl ve neden kullandırıldığını gösteren bütün delillerin korunması önemlidir.

Özellikle:

Banka kayıtları, para transferleri, WhatsApp ve diğer mesajlaşmalar, telefon kayıtları, ATM ve kamera kayıtları, hesap erişim kayıtları ve taraflar arasındaki iletişim olayın aydınlatılmasında önem taşıyabilir.